تبلیغات
Dinopedia - دایناسور های ایران
 
Dinopedia
باید دانست تا زندگی کرد
                                                        
درباره وبلاگ

ما در این وبلاگ مقالات زیادی درباره ی دایناسورها دراختیار شما قرار می دهیم.
مدیر وبلاگ : محمد ابراهیمی راد
نظرسنجی
آیا از مطالب موجود راضی هستید








آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
با دایناسور های ایران آشنا شوید


میلیون ها سال پیش ایران ما مجمع الجزایر گرمسیری بود با پوشش متنوعی از گیاهان و جانوران. در اینجا می خواهیم با دایناسورهای مقیم ایران دیدار كنیم
ایران، برای بسیاری از زمین شناسان یك بهشت واقعی است اما ایران بهشت دیرینه شناسان نیز هست. با وجود اینكه هنوز حتی یك سنگواره كامل دایناسورها از سرزمین ایران كشف نشده. دراینكه در دوره ژوراسیك (حدود 200 تا 145 میلیون سال پیش)، سرزمین ما محل زندگی دایناسورها بوده، تردیدی وجود ندارد. به ویژه با وجود سنگواره های ردپا و استخوان هایی كه در چند ساله اخیر در بسیاری از نواحی ایران كشف شده اند. ایران در دوره ژوراسیك مجمع الجزایر گرمسیری در جنوب اوراسیا و شمال اقیانوس تتیس بوده است. سنگواره های دایناسورهای ایران مربوط به همین زمان و مكان هستند. بعدها با نزدیك شدن هند، آفریقا و عربستان به اوراسیا، اقیانوس تتیس كه در میان آنها بود، ناپدید شد. قسمت هایی از مناطق جنوب غربی ایران امروزی، در دوره كرتاسه (حدود 100 میلیون سال پیش) بر اثر فشارهای ناشی از نزدیك شدن عربستان و آفریقا چین خورده اند و خشكی ها و كوهستان های جدیدی را به وجود آوردند كه امروزه زاگرس نامیده می شوند. شاید در آینده بتوان آثاری از دایناسورهای دوره كرتاسه هم در این نواحی پیدا كرد.

نخستین رد پای دایناسور در ایران
 

سال 1350، دو زمین شناس ایرانی كه در اطراف كرمان به جست و جوهای زمین شناسی مشغول بودند، توانستند نخستین مدرك قطعی مبنی بر زندگی دایناسورها در ایران را كشف كنند؛ ردپاهای سه انگشتی بسیار زیبایی كه پس از ساعت ها پیاده روی در دره نیزار، در مقابل چشمان این جویندگان سخت كوش ظاهر شدند. همین كشف كافی بود تا بسیاری از دانشمندان زمین شناس و جانورشناس خارجی، كه در آن سال ها در ایران مشغول گشت و گذار بودند، به این رد پای تازه كشف شده سری بزنند. سرانجام، دانشمند فرانسوی با بازدید از ردپاها در گزارش های رسمی سازمان زمین شناسی ایران مقاله ای منتشر كرد و آن ردپاها را متعلق به اورنیتوپودهای متوسط مثل كامپتوسورس دانست.
به جز این كشف مهم، یك ردپای سه انگشتی هم در منطقه البرز مركزی توسط زمین شناسی ایرانی به نام آقای دكتر نوگل سادات گزارش شده كه احتمالا قدمت آن به اندازه ردپاهای كرمان بوده است. این ردپای سه انگشتی مشخصا به یك دایناسور گوشتخوار بزرگ تعلق داشته است. در سال 1381 دكتر مجید میرزایی عطاآبادی- كه در آن زمان دانشجوی زمین شناسی بود- گروهی اكتشافی تشكیل داد تا پس از سه دهه دوباره به كرمان و جاهای دیگر ایران بروند و آثار دره نیزار را از نزدیك بررسی كنند و در مناطق دیگر به جست و جوی سنگواره دایناسورها بپردازند. به جز مجید میرزایی، محمد پورباغیان و نگارنده، كه در آن زمان دانشجویان زمین شناسی و جانورشناسی بودیم، نیز چكش های زمین شناسی خود را به دست گرفتیم و به همراه زمین شناسان سازمان زمین شناسی كرمان به كوهستان های كرمان رفتیم. البته دو دیرینه شناس خارجی به نام های الكساندر كلنر و فابیو ماركو دالاوكیا هم این گروه را همراهی كردند. كلنر یكی از دانشجویان جانورشناس خود را كه متخصص آماده سازی سنگواره ها بود، به همراه آورده بود تا اگر سنگواره ای پیدا شد، سخت ترین قسمت كار، یعنی بیرون كشیدن استخوان های شكننده و ظریف دایناسورها از میان ماسه سنگ های سخت به دست فردی ماهر انجام شود. این جانورشناس و سنگواره شناس ماهر هم الدر دپائولا سیلوا نام داشت.

دندان اژدها
 

محمدپورباغبان، افتخار كشف مهم ترین یافته گروه را از آن خود كرد. زمانی كه گروه مشغول بررسی تك تك صخره های كوچك و بزرگ و سرخ رنگ منطقه بود، یك نقطه بسیار كوچك و روشن آبی رنگ در زمینه سرخ توجه او را جلب كرد. نمی شد فهمید كه این نقطه آبی رنگ واقعاً چه چیزی می تواند باشد. بنابراین، گروه صخره را از كوه جدا كرد تا به اردوگاه منتقل كند. الدر تقریبا تمام روز بعد را با چندین بسته چسب قطره ای و ابزارهای بسیار ظریف به این صخره مرموز اختصاص داد. پس از ساعت ها عرق ریختن در زیر آفتاب گرم شهریور، این سنگواره 150 میلیون ساله از دل سنگ بیرون آمد. دندانه های ظریف لبه این دندان نشان می دهد كه صاحبش دایناسوری گوشتخوار بوده است.

ردپای داینونیكو سورهای ایرانی
 

ردپایی كه اخیرا در كرمان شناسایی شده و احتمالا مربوط به ژوراسیك بالایی است، حاوی چند اثر پای دو انگشتی است. چنین آثاری مشخصا مربوط به داینونیكوسورها هستند. داینونیكوسورها گروهی از دایناسورهای شكارچی پرنده مانند با شاه پرهای بلند روی دست ها (بال ها) و پاهای خود بودند؛ البته زیر این شاه پرهای بلند دست هایی با سه انگشت قوی و ناخن های تیز و برنده وجود داشت كه با حركاتی درست شبیه به بال زدن پرندگان، باز می شدند و در هنگام بسته شدن بدن شكارشان را می دریدند. ناخن دومین انگشت پای آنها نیز بزرگ تر از بقیه انگشت ها بود و مثل ناخن های گربه سانان همیشه بالا نگه داشته می شد تا تیز و برنده باقی بماند. داینونیکوسورها در اندازه های مختلفی تكامل یافتند. كوچك ترین آنها به اندازه كبوتر بودند و در میان درختان با كمك پرهایشان این سو و آن سو می پریدند و پرواز می كردند. برخی از آنها هم در اندازه های خیلی بزرگی تكامل یافتند و قدرت پروازشان را از دست دادند. اغلب آنها یك تا دو متر طول داشتند (اندازه یك بوقلمون)اما بزرگ ترینشان حتی به 11 متر نیز رسیدند. با چند درجه اغماض به خاطر اشكالات علمی متعدد ولاسی راپتورهای پارك ژوراسیك، می توان گفت بدون شك حیواناتی مانند آنها از ساكنان ایران در دوره ژوراسیك بوده اند! اما این كشف چه اهمیتی دارد؟ مسأله مهم اینجاست كه تمام سنگواره های حیواناتی مثل ولاسی راپتور و داینونیكوسورهای دیگر كه از بقیه نقاط جهان مثل آسیا، آمریكای شمالی، اروپا و آمریكای جنوبی كشف شده اند، مربوط به دوره كرتاسه هستند، اما ردپاهای دو انگشتی كرمان، چندین میلیون سال از همه آنها قدیمی ترند. از طرف دیگر تكامل پرندگان امروزی از نسل داینونیكوسورهای كوچك اهمیت این موضوع را دوبرابر می كند. آركیوپ تریكس- كه مدت ها پیش از كشف داینونیكوسورهای دیگر به عنوان ابتدایی ترین پرنده معروف شد ــ در اواخر دوره ژوراسیك دزر اروپا زندگی می كرد. این دایناسور پردار پروازگر چیزی نیست جز یك داینونیكوسور كوچك معمولی. تعداد زیادی از خویشاوندان آركیوپ تریكس در چین و حتی كره شمالی كشف شده اند، اما تاكنون كسی موفق نشده بگوید دنیای مشترك آركیوپ تریكس و ولاسی راپتور در دوره ژوراسیك در كجای جهان زندگی می كرده است! از آنجا كه اثر جزیره ای در تكامل آوین ها و پرندگان نقش مهمی داشته است، باید منتظر پیدا شدن سنگواره های بهتری در ایران باشیم كه به نخستین مراحل پیدایش یومانی راپتورها و آوین های كوچك مربوط می شوند.

كامپتوسورس ____ Apatosaurus
 

«سوسمار خم شونده»
تاكنون چندین نمونه بسیار خوب از كامپتوسورس در سنین مختلف به دست آمده است: از بچه های كوچك تا نمونه های بالغ 40 سال پیش، دانشمندان تصور می كردند، ردپاهای كرمان، متعلق به چنین موجودی بوده است.
محل زندگی ____ آمریكای شمالی (كلرادو، اوكلاهما، یوتا ووایومینگ)
زمان زندگی ____ ژوراسیك بالایی (155 تا 150 میلیون سال پیش)
وزن و اندازه ___ 5 تا 7 متر از سر تا دم، وزن: كرگدن

آلوسورس ____ Lambeosaurus
«سوسمار متفاوت»
آلوسورس بهترین دایناسور شناخته شده از دوره ژوراسیك است. از آلوسورس اسكلت های متعددی در سنین مختلف، از جنین های كوچك تا نمونه های بالغ به دست آمده است. ما فكر می كنیم دندان های كشف شده در كرمان متعلق به حیوانی شبیه به آلوسورس، البته خیلی كوچك تر بوده است. مثلا یك آلوسورس چهارمتری نامزد خوبی برای صاحب این دندان است. ممكن است صاحب ردپای معروف كرمان نیز همین دایناسور بوده باشد.
محل زندگی ___ پرتغال، آمریكای شمالی (كلرادو، نیوكلرادو، نیومكزیكو، یوتا و وایومینگ)
زمان زندگی ___ ژوراسیك بالایی (155 تا 150 میلیون سال پیش)
وزن و اندازه ___ 7 تا 12 متر از سر تا دم، وزن: كرگدن
(دایناسورهای گوشتخوار، جرم حجمی كمتری از دایناسورهای گیاهخوار داشتند، زیرا مثل پرندگان امروزی بدنشان از كیسه های هوا پر شده بود!)

مایكروراپتور ___ Micro raptor
«دزد كوچك»
مایكروراپتور، نسخه ای مینیاتوری و پروازگر از ولاسی راپتور بود. وجود شاه پرهای نامتقارن بلند (درست شبیه پرهای پرندگان امروزی نشان می دهد كه این پرها برای پریدن استفاده می شده اند (پرندگان و دایناسورهای بی پرواز پرهای متقارن دارند!)
محل زندگی __ چین
زمان زندگی___ كرتاسه پایینی (120 تا 110 میلیون سال پیش)
وزن و اندازه ___ 90 سانتی متر از سر تا دم، وزن: بوقلمون
آب و هوای ایران در آن زمان چگونه بوده است؟
بررسی سنگواره های گیاهی بهترین راه برای درك چگونگی آب و هوای ایران است. با استناد به آثار مختلف گیاهی و محیط های مورد علاقه آنها می توان حدس زد كه چه شرایط بوم شناختی ای بر ایران حاكم بوده است. بررسی ها نشان می دهد كه بر خلاف بیشتر نقاط جهان، كه در آنها طی دوران ژوراسیك بیشترین تنوع گیاهی متعلق به مخروط داران (مثل كاج و سرو) بوده، در ایران نسبت مخروط داران در این دوره بسیار پایین تر بوده است. مخروط داران گیاهان معمول مناطق بلند، سرد و خشكند. در مناطق مرطوب تر گیاهان دیگری مثل سیكادها، سرخس ها و دم اسبی ها زندگی می كنند. امروزه تنوع سیكادها بسیار كم است و احتمالا نسل آنها به زودی منقرض می شود. سرخس ها و دم اسبی ها هم به مناطق بسیار مرطوب اطراف رودخانه ها محدود شده اند. در عوض، در ایران در دوره ژوراسیك، گسترش گیاهان مناطق مرطوب و كم ارتفاع بیش از بقیه گروه ها بوده است. به مرور زمان و با نزدیك شدن به ژوراسیك بالایی، نسبت مخروط داران باز هم كمتر و نسبت گیاهان مناطق مرطوب كم ارتفاع بیشتر می شود. این موضوع كه گیاهان مناطق خشك و سرد و مرتفع سرزمین ایران كمتر از گیاهان مناطق گرم و مرطوب و كم ارتفاع بوده اند، نشانگر خوبی برای آب و هوای گرم تر و مرطوب تر ایران در دوره ژوراسیك نسبت به بقیه نقاط جهان است. كم مساحت بودن خشكی ها در ایران و كمتر بودن گیاهخوارانی كه متخصص تغذیه از این گیاهان بوده اند. به عبارت دیگر، ایران مجموعه ای از جزایر گرمسیری مردابی با گیاهان كوچك و متوسط رطوبت دوست و بیشتر محل زندگی دایناسورهای گیاهخوار كوچك تر بوده است.

در پای شکارچی

 

برخلاف نظر دانشمند فرانسوی، كه ردپای دره نیزار را متعلق به یك دایناسور گیاهخوار می دانست، ما فكر می كنیم كه این ردپا به یك دایناسور شكارچی شبیه آلوسورس، البته خیلی كوچك تر، تعلق داشته باشد. در اینجا می توانید تفاوت شكل ردپاهای دایناسورهای گوشتخوار (مثل آلوسورس) و گیاهخوار مثل (كامپتوسورس) را ببینید. ردپایی كه نوك انگشتانش تیزتر است متعلق به دایناسور گوشتخوار و ردپایی كه نوك انگشتانش گردتر است، متعلق به دایناسور گیاهخوار است.









نوع مطلب : دایناسورها، 
برچسب ها : دایناسور های ایران، با دایناسور های ایران آشنا شوید، داینوپدیا، دایناسور، dinopedia، Iran's dinosurs،
لینک های مرتبط :




سه شنبه 18 مهر 1396 09:27 ق.ظ
بیست و لایک به این مطلب
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر